مالیات بر ارزش افزوده همواره به عنوان ابزاری برای تحقق عدالت مالیاتی شناخته میشود؛ اما تحقق این عدالت زمانی معنا پیدا میکند که توزیع منابع حاصل از آن با واقعیتهای جمعیتی هر منطقه همخوانی داشته باشد و در این میان خراسان رضوی و به ویژه شهر مشهد با میزبانی از میلیونها زائر با میانگین ماندگاری چند روزه و حضور اتباع، شرایطی متفاوت از سایر شهرهای کشور دارد. نادیدهگرفتن این جمعیت شناور در محاسبات مالی، نهتنها منابع مورد نیاز برای ارائه خدمات باکیفیت به زائران را محدود میکند؛ بلکه حقوق شهروندان مشهدی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
اصلاح و بازنگری در این قانون، هر چند در سلسلهنشستهای اقتصادی با حضور مسئولان استانی در مؤسسه فرهنگی قدس به عنوان یک مطالبه رسانهای پیشتر مطرح شده بود؛ اما این مطالبه زمانی رنگ واقعیت میگیرد که با همافزایی میان رسانهها، نمایندگان و مسئولان استانی و شهری پیگیری کنند و در نهایت اجرایی شود تا با اضافه شدن چندین همت به بودجه شهرداریهای استان و مشهد، فشار کمتری به بنگاههای اقتصادی وارد بیاید.
خراسان رضوی با منابع مالی ثابت از جمعیت متغیر میزبانی میکند
در طرح این مطالبه، نماینده مردم فریمان، سرخس، رضویه و احمدآباد در مجلس شورای اسلامی ضمن اشاره به موضوع تغییر مبنای محاسبه از جمعیت ثابت به جمعیت متغیر زائران و حضور اتباع در گفتوگو با خبرنگار ما اظهار کرد: بحث ارزش افزوده جزو موضوعات قدیمی است و در مقطعی پیشنهاد شد یک تا ۲درصد به کل ارزش افزوده در بودجه اضافه شود که مجلس با آن مخالفت کرد؛ اما در این طرح درصدد هستیم سهم ارزش افزوده از جمعیت ثابت به جمعیت متغیر تغییر کند و درآمدهایی که به ویژه از محل حضور زائران و مسافران ایجاد میشود، در نظر گرفته شود. ما به عنوان نمایندگان استان به دنبال آن هستیم که برای تأمین منابع زیرساختی استان، این واقعیت لحاظ شود که خراسان رضوی فقط پوششدهنده جمعیت ساکن خود نیست؛ بلکه میزبان کل جمعیت اتباع، زائران و عزیزانی است که به این استان سفر میکنند.
احسان قاضیزاده هاشمی گفت: این جمعیت باید هم یک سهم خدماتی برای تأمین زیرساختها داشته باشد و هم اثرگذاری آنها بر زیرساختهای استان در نظر گرفته شود. این موضوع نیازمند اصلاح قانون دائمی است؛ یعنی بیشک باید قانون مالیاتها و قانون مالیاتهای مستقیم اصلاح شود تا امکان تغییر این سهم به وجود بیاید. ابتدا باید این موضوع در کمیسیون اقتصادی مجلس بررسی و سپس برای تصویب مطرح شود. اگر این شاخصها در قالب اصلاح قانون دیده شود، نمایندگان استان با قوت و قدرت از آن حمایت خواهند کرد.
محاسبه فعلی ارزش افزوده، ناعادلانه است
نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی نیز بیان کرد: آنچه مسلم است، سهم ارزش افزوده بر اساس ساز و کار مشخصی تقسیم میشود که بخشی از آن به شهرداریها اختصاص دارد. انتظار میرود این منابع بتوانند پاسخگوی مشکلات و نیازهای تمام مردمی باشند که در محل مصرف کالاها و خدمات مشمول ارزش افزوده حضور دارند.
حجتالاسلام نصرالله پژمانفر با بیان اینکه مالیات بر ارزش افزوده نوعی اجرای عدالت مالیاتی محسوب میشود، افزود: این یک نوع اجرای عدالت در اخذ مالیات است؛ به این معنا که اگر کسی مصرف بیشتری دارد، مالیات بیشتری هم پرداخت کند. این مسئله امروز نهتنها در کشور ما؛ بلکه در تمام دنیا وجود دارد و مالیات بر ارزش افزوده یک موضوع پذیرفته شده است؛ اما بخشی از مسئله به توزیع این منابع برمیگردد و باید به محل هزینهکرد مالیات بر ارزش افزوده توجه شود.
وی ادامه داد: در برخی نقاط کشور استثناهایی هستند. بالاخره در هر جایی از کشور تعدادی مسافر حضور دارند؛ اما تعداد مسافر و زمان ماندگاری آنها مسئله مهمی است؛ چون به تبع آن، نیازهایی در حوزه خدمات درمانی، خدمات شهری، حمل و نقل و مسائل دیگر ایجاد میشود. مشهد حدود ۵/۳ میلیون نفر جمعیت ثابت دارد و انتظار این است که شهرداری و دستگاههای خدمترسان بتوانند به این جمعیت امکانات ارائه بدهند؛ اما در کنار آن، این شهر و سایر شهرهای استان دارای جمعیت شناوری هستند که هر روز وارد میشوند و مستقرند. در برخی ایام، اوج حضور این جمعیت را داریم و ماندگاری زائر و مسافر برخلاف بسیاری از شهرها که ۶، ۷ یا ۱۰ ساعت و گاهی کمتر از یک روز است، در مشهد به طور میانگین به بیش از سه روز میرسد و به تبع ماندگاری، این افراد به خدمات مختلفی از حمل و نقل درونشهری گرفته تا خدمات درمانی و سایر خدمات شهری نیاز دارند که حق زائر و مسافر است و دستگاههای متولی هم باید به آنها خدمت ارائه بدهند؛ اما در مقابل، دریافتی متناسب با این خدمات وجود ندارد.
نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت توجه ملی به این مسئله خاطرنشان کرد: اصرار داریم این موضوع در کشور بررسی شود. ما نمیگوییم مشهد غیرمنطقی دیده شود. اتفاقاً تأکیدمان این است که مشهد را منطقی نگاه کنند و منطق این است جمعیت شناور مشهد که حضور واقعی در شهر داشته و به خدمات و سرویس نیاز دارد، دیده و به آن توجه شود. عمده این جمعیت، زائران حضرت رضا(ع) هستند و ما تأکید داریم که خدمات به این افراد باید جدیتر و بهتر باشد؛ زیرا این جزو فرهنگ و باور ما در مشهد است که خدمات به زائر باید با کیفیت بالا و حتی بهتر از خدمات به مجاوران ارائه شود.
حجتالاسلام پژمانفر با اشاره به پیامدهای محاسبه غیرمنطقی ارزش افزوده گفت: محاسبه غیرمنطقی ارزش افزوده و سایر پرداختهایی که در کشور انجام میشود و در آن به جمعیت شناور مشهد توجهی صورت نمیگیرد، موجب شده ما هم در برابر زائران و هم در برابر مجاوران، شرمنده شویم و نتوانیم خدمات درخور شأن زائر را ارائه دهیم. در این شرایط، خود مردم مشهد هم از حق قانونی و واقعیشان بهرهمند نمیشوند. ما این موضوع را مکرر مطرح کردهایم و انتظار داریم مسئولان استانی آن را پیگیری کنند. استاندار باید این مسئله را به عنوان یکی از مهمترین موضوعات در هیئت دولت مطرح و پیگیری کند و ما هم در مجلس در کنار آنها کمک خواهیم کرد.
رئیس کمیسیون اصل ۹۰ تأکید کرد: این موضوع نیاز به مصوبه دارد. ابتدا باید منطق آن در دولت پذیرفته شود و مسئولان استانی موظفاند این منطق را به هیئت دولت منتقل کنند. زمانی که این موضوع به مجلس بیاید، ما نیز از آن حمایت خواهیم کرد.
غفلت از خانههای دوم و سوم غیر بومیها در برنامهریزی ملی
دیگر نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی نیز در گفتوگو با خبرنگار ما عنوان کرد: خراسان رضوی در این میان متضرر است و وزارت اقتصاد باید بر اساس پیادهسازی قواعد و ضوابط مصوب گذشته، این موضوعات را دنبال کند. باید جمعیت استان متناسب با دغدغه جمعیت شناور دیده شود و دستگاههای اجرایی ارتباط خودشان را با مرکز بیشتر کنند. این ارتباط به این معنا نیست که فقط یک سفر تشریفاتی هفتگی انجام شود. تصمیمگیریهای مهمی در سطح وزارتخانهها اتفاق میافتد؛ اما متأسفانه توان دفاع از حقوق استان و حقوق شهر مشهد در تهران آنطور که باید، دیده نمیشود. بر این موضوع اصرار دارم و اگر نیاز باشد، حتماً به دوستانمان هم در حوزه اقتصادی استان و هم به استاندار تذکر میدهم که از راههای مختلف پیگیری کنند تا حق استان و شهر مشهد در مرکز تثبیت شود و اگر لازم باشد، در تهران هم تذکر خواهم داد.
حجتالاسلام حسنعلی اخلاقی امیری درباره منافع احتمالی تغییر مبنای محاسبه مالیات بر ارزش افزوده از جمعیت ساکن به جمعیت شناور برای استان گفت: اگر این تغییر اتفاق بیفتد، بیشک آوردههای قابل توجهی برای استان خواهد داشت. جمعیت ثابت استان عدد مشخصی دارد که البته بر اساس سرشماریهای گذشته محاسبه شده؛ اما حضور افراد مختلف در استان موضوع مهمی است.
وی افزود: امروز دیگر نمیتوان همه این افراد را فقط زائر دانست؛ زیرا تعداد زیادی از افراد؛ بهویژه از استانهای برخوردار مانند تهران و اصفهان، در مشهد منزل دوم و حتی سوم دارند و گاهی سه تا چهار ماه از سال را در این شهر ساکن هستند. علاوه بر زائرانی که به مشهد مقدس سفر میکنند، تعداد زیادی از هموطنانمان به صورت موقت؛ یعنی چند ماه از سال در مشهد حضور دارند که باید این نکته مورد توجه برنامهریزان باشد و اگر مبنای محاسبه از جمعیت ساکن به جمعیت شناور تغییر کند، سهم استان دستکم یکچهارم تا یکسوم نسبت به سهم فعلی افزایش پیدا خواهد کرد. از این رو باید این موضوع در سطح کشور به طور جدی دنبال شود.
اصلاح سهم مالیات بر ارزش افزوده؛ نیازمند اجماع و پیگیری استانی
باید یادآور شد موضوع در نظر گرفتن جمعیت متغیر و شناور به جای جمعیت ثابت و ساکن در محاسبه مالیات برارزش افزوده مشهد و خراسان رضوی در صد و سی و هشتمین نشست شورای گفتوگوی استان با حضور وزیر اقتصاد و رئیس سازمان امور مالیاتی کشور در آبان ماه به عنوان یکی از بندهای پیشنهادی بسته ۵۴ بندی شامل مسائل، موانع و چالشهای اقتصادی خراسان رضوی مورد بررسی و پذیرش قرار گرفت. در همین جلسه محمدرضا قلندر شریف، شهردار مشهد به کاهش سهم مالیات بر ارزش افزوده این شهر بنا به دلایل قانونی از جمله معافیت مالیاتی واحدهای اقامتی سه ستاره و پایینتر از مالیات بر ارزش افزوده اشاره و عنوان کرد: شهرداری تهران ماهانه حدود ۳همت حقوق و دستمزد پرداخت میکند و در مقابل ۲همت مالیات بر ارزش افزوده دریافتی دارد؛ اما شهرداری مشهد که ماهانه حدود ۲همت حقوق و دستمزد میپردازد، سهمش از مالیات بر ارزش افزوده تنها ۳۰۰ میلیارد تومان است. این نسبت بهروشنی نشان میدهد سهم مشهد از منابع مالیاتی با حجم خدمات شهری و جمعیت بهرهبردار آن همخوانی ندارد و نیازمند بازنگری اساسی است.
مسئله اصلاح شیوه توزیع مالیات بر ارزش افزوده در خراسان رضوی؛ بهویژه برای مشهد، از یک مطالبه محلی فراتر رفته و به یک ضرورت ساختاری تبدیل و همزمان مسیر اصلاح فرمول توزیع منابع در سطح ملی گشوده شده است. بنابراین آنچه این تغییر ساختار را به نفع واقعیت موجود بیش از پیش محقق میکند، همافزایی، پیگیری و همصدایی در استان است که باید تا رسیدن به نتیجه مطلوب مورد توجه قرار بگیرد.
نظر شما